تفاوت پناهنده کنوانسیون و شخص نیازمند حمایت در حقوق کانادا چیست؟

تفاوت اصلی میان «پناهنده کنوانسیون» و «شخص نیازمند حمایت» در قانون کانادا چیست؟ در قانون مهاجرت کانادا (IRPA)، این دو عنوان دو مسیر متناسب اما کاملاً متفاوت برای دریافت حمایت قانونی هستند. تفاوت اصلی در دلیل و نوع خطری است که فرد با آن روبرو می‌شود. «پناهنده کنوانسیون» کسی است که به دلایل مشخصی مثل نژاد، مذهب، قومیت، باور سیاسی یا عضویت در یک گروه خاص هدف آزار و اذیت قرار می‌گیرد. اما «شخص نیازمند حمایت» کسی است که در صورت بازگشت به کشورش، مستقیماً در معرض خطر شکنجه، مرگ یا رفتار بی‌رحمانه است؛ حتی اگر این خطر هیچ ربطی به مذهب یا سیاست نداشته باشد.

«با توجه به پیچیدگی‌های تفکیک ماده ۹۶ و ۹۷ قانون مهاجرت، مشورت با یک وکیل پناهندگی در کانادا نقش تعیین‌کننده‌ای در ارائه صحیح مدارک و موفقیت پرونده دارد.»

جدول مقایسه سریع دو حالت پناهندگی در کانادا

۱. پناهنده کنوانسیون به زبان ساده (ماده ۹۶)

ماده ۹۶ قانون مهاجرت کانادا مربوط به افرادی است که به خاطر «کیستی» یا «باورهایشان» تحت فشار و آزار قرار می‌گیرند. برای اینکه طبق این ماده پناهنده شناخته شوید، باید شرایط زیر را داشته باشید:

• خارج از کشور اصلی خود (یا کشور محل سکونت قبلی) باشید؛
• ترس واقعی و منطقی از آزار و اذیت در صورت بازگشت داشته باشید؛
• این آزار حتماً به حداقل یکی از این ۵ دلیل مرتبط باشد: نژاد، دین، ملیت، عضویت در یک گروه اجتماعی خاص، یا عقیده سیاسی؛
• دولت کشور شما نتواند یا نخواهد از شما در برابر این آزار حمایت کند.

در این حالت، نیازی نیست ثابت کنید که حتماً و ۱۰۰٪ مورد آزار قرار می‌گیرید؛ همین که نشان دهید یک «احتمال جدی و واقعی» برای این خطر وجود دارد، از نظر قانونی کافی است.

«در فرایند بررسی ادعا، ارزیابی این‌که آیا خطر متوجه شخص شماست یا یک گروه خاص، نیازمند ارزیابی حقوقی دقیق است؛ از این رو مشورت با یک وکیل پناهندگی در کانادا در دفتر وکالت پکس لا به شفاف‌سازی استراتژی پرونده کمک شایانی می‌کند.»

۲. شخص نیازمند حمایت به زبان ساده (ماده ۹۷)

ماده ۹۷ قانون مهاجرت برای کسانی است که داخل خاک کانادا هستند و در صورت اخراج، جان یا سلامت آن‌ها شدیداً به خطر می‌افتد. برای این عنوان، باید ثابت کنید که بازگرداندن شما، شما را شخصاً در معرض یکی از این موارد قرار می‌دهد:

• خطر مستقیم شکنجه؛
• خطر واقعی برای زندگی و جان؛
• خطر مواجهه با رفتار یا مجازات بی‌رحمانه و غیرانسانی.

در این بخش، مهم نیست که خطر به خاطر سیاست یا مذهب شماست یا خیر. اما اثبات آن سخت‌تر است؛ باید ثابت کنید که احتمال وقوع این خطر «بالای ۵۰ درصد» (محتمل‌تر از عدم وقوع) است. همچنین، خطرات ناشی از کمبود امکانات پزشکی یا مجازات‌های قانونی و معمولی کشورها (مثل جرایم عادی) شامل این ماده نمی‌شوند.

۳. خطر شخصی در برابر خطر عمومی کشور

تفاوت عملی و مهم این دو ماده در نحوه ارزیابی «خطر» است:

• در ماده ۹۶ (پناهنده کنوانسیون): خطر می‌تواند متوجه یک گروه خاص باشد. مثلاً اگر اعضای یک اقلیت دینی یا قومی در کشوری به طور عمومی سرکوب شوند، اگر ثابت کنید عضو آن گروه هستید، پرونده شما می‌تواند قبول شود.
• در ماده ۹۷ (شخص نیازمند حمایت): فقط ناامنی عمومی یا جرم و جنایت بالا در یک کشور کافی نیست. شما باید ثابت کنید که خطر، «مستقیماً و شخصاً» متوجه خود شماست و در هیچ جای کشور خود امنیت جانی ندارید.

۴. آیا رد شدن در یک حالت به معنای رد شدن در حالت دیگر است؟

خیر، الزماً این‌طور نیست. اداره مهاجرت کانادا موظف است پرونده شما را تحت هر دو ماده بررسی کند. اگر نتوانید ثابت کنید که خطرتان جنبه سیاسی یا دینی دارد (رد شدن در ماده ۹۶)، همچنان شانس دارید که به دلیل داشتن خطر شخصی جان یا شکنجه، تحت ماده ۹۷ پذیرفته شوید.

با این حال، اگر دلیل رد شدن پرونده شما یک موضوع کلی باشد—مثلاً اداره مهاجرت تشخیص دهد که کلاً ادعاهای شما واقعیت ندارد یا یک شهر امن دیگر در کشورتان وجود دارد که می‌توانید آنجا زندگی کنید—در این صورت هر دو ادعا رد خواهند شد.

برای مطالعه بیشتر درباره قوانین رسمی می‌توانید به قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان کانادا (IRPA) و سایت رسمس دیوان استیناف فدرال کانادا مراجعه فرمایید.