قوانین جدید مهاجرت به کانادا سال 2026: تحلیل چارچوب حقوقی IRPA

با ورود به سال ۲۰۲۶، بررسی دقیق ساختار حقوقی نشان می‌دهد که برخلاف شایعات موجود، هیچ «قانون جدید واحدی» که کل سیستم مهاجرتی کانادا را از نو دگرگون کرده باشد، تصویب نشده است. ساختار قانونی مهاجرت همچنان بر اصول و قوانین فدرال پایدار استوار است که شناخت دقیق آن‌ها برای هرگونه اقدام قانونی الزامی است.

۱. مقدمه: مبانی فدرال چارچوب حقوقی مهاجرت کانادا در ۲۰۲۶

چارچوب اصلی و ساختار حقوقی سیستم مهاجرتی کانادا در سال ۲۰۲۶ همچنان بر دو منبع فدرال استوار است: قانون حمایت از مهاجرت و پناهندگی (Immigration and Refugee Protection Act – IRPA) و مقررات حمایت از مهاجرت و پناهندگی (Immigration and Refugee Protection Regulations – IRPR). این اسناد تعیین‌کننده قواعد ورود، ویزا، اقامت، و اخراج هستند.

اهداف کلی این چارچوب در ماده 3(1) قانون IRPA به صراحت بیان شده است:

“The objectives of this Act with respect to immigration are (a) to permit Canada to pursue the maximum social, cultural and economic benefits of immigration; … (d) to see that families are reunited in Canada”

۲. طبقات و ستون‌های اصلی سیستم مهاجرتی کانادا

بر اساس ماده ۱۲ قانون فدرال IRPA، سیستم مهاجرتی کانادا کماکان بر پایه سه مسیر و طبقه اصلی بنا شده است و هرگونه برنامه اجرایی در سال ۲۰۲۶ باید در داخل این چارچوب بگنجد:

• طبقه خانوادگی (Family Class): متمرکز بر پیوند مجدد اعضای خانواده.
• طبقه اقتصادی (Economic Class): جذب نیروی باتجربه جهت توسعه مزایای اقتصادی کشور.
• طبقه پناهندگی (Refugee Class): اعطای حمایت‌های بین‌المللی به پناهندگان طبق کنوانسیون و افراد نیازمند حمایت.

۳. ورود به کانادا و مجوزهای اقامت موقت (ویزای تحصیلی و کاری)

طبق ماده 20(1) قانون IRPA، هر تبعه خارجی که قصد ورود یا ماندن در کانادا را دارد، باید مدارک قانونی لازم را ارائه دهد. مقررات فدرال سه مجوز اصلی را برای اقامت موقت تعیین کرده‌اند:

• ویزای اقامت موقت (TRV): بر اساس ماده 7(1) مقررات IRPR، ورود موقت بدون دریافت این ویزا ممنوع است. طبق ماده ۱۷۹، معیار کلیدی این است که افسر قانع شود متقاضی در پایان مدت مجاز، کشور را ترک می‌کند و دچار ناپذیرش (Inadmissibility) نیست.
• مجوز کار (Work Permit): طبق ماده 8(1) مقررات IRPR، اشتغال در کانادا نیازمند این مجوز است. ماده 200(1) تصریح می‌کند که افسر در صورت وجود درخواست معتبر، پیشنهاد شغلی (Offer of Employment) یا مبنای مجاز دیگر و نبودِ منع قانونی، این مجوز را صادر خواهد کرد.
• مجوز تحصیل (Study Permit): بر اساس ماده 9(1) مقررات IRPR، ورود به کانادا جهت تحصیل بدون این مجوز امکان‌پذیر نیست. جزئیات دقیق شرایط موسسات آموزشی یا تمکن مالی خاص سال ۲۰۲۶ مستلزم ارجاع به دستورالعمل‌های اجرایی همان دوره است.

۴. اقامت دائم و معیارهای انتخاب متقاضیان

برای دریافت اقامت دائم، ماده 70(1) مقررات IRPR مقرر می‌دارد که افسر در صورتی ویزای اقامت دائم صادر می‌کند که متقاضی عضو یکی از طبقات قانونی باشد، معیارهای انتخاب آن طبقه را برآورده کند و خود او و اعضای خانواده‌اش واجد شرایط ناپذیرش نباشند.

در خصوص متقاضیان طبقه نیروی باتجربه فدرال، ماده 75(1) مقررات IRPR نکته بسیار مهمی را بیان می‌دارد:

“…the federal skilled worker class is hereby prescribed as a class of persons who are skilled workers… and who intend to reside in a province other than the Province of Quebec.”

این بند نشان‌دهنده حفظ جایگاه متفاوت و مستقل استان کبک در پذیرش مهاجران طبقه اقتصادی در سال ۲۰۲۶ است.

۵. برنامه‌های مهاجرت استانی و حد و مرز اختیارات آن‌ها (انتاریو و بریتیش کلمبیا)

استان‌ها از طریق مسیرهای انتخاب استانی (PNP) اقدام به جذب مهاجر می‌کنند، اما این برنامه‌ها هرگز جایگزین قوانین فدرال نمی‌شوند و کاملاً وابسته به توافقات دوجانبه با دولت مرکزی هستند.

در استان بریتیش کلمبیا، ماده ۱ از قانون برنامه‌های مهاجرت استانی [SBC 2015] به صراحت ذکر می‌کند که برنامه استانی تحت یک توافق مشخص و در چارچوب قانون فدرال IRPA شکل می‌گیرد. طبق مواد 3(2) و 4(1) این قانون، مدیر مربوطه صرفاً اختیار صدور دعوت‌نامه، تایید یا رد درخواست‌های نامزدی (Nomination) را بر عهده دارد.

در استان انتاریو نیز، ماده 11(1) از قانون مهاجرت انتاریو ۲۰۱۵ تصریح می‌کند که استان تنها زمانی مجاز به راه‌اندازی برنامه انتخاب استانی است که دولت انتاریو با دولت فدرال کانادا تحت بند 8(1) قانون فدرال IRPA توافق‌نامه رسمی داشته باشد. وظیفه این برنامه‌ها طبق ماده 11(2) صرفاً طراحی فرآیندی برای انتخاب و معرفی افراد به مراجع فدرال است.

۶. قوانین ناپذیرش (Inadmissibility)، اخراج و نقش دستورالعمل‌های وزیر

کنترل‌های مرزی و ضوابط اجرای قانون بخش مرکزی سیستم را در سال ۲۰۲۶ تشکیل می‌دهند. بر اساس ماده ۳۳ قانون IRPA، ملاک ناپذیرش شامل اقدامات مستقیم و حتی کوتاهی‌ها (Omissions) می‌شود؛ مشروط بر اینکه دلایل منطقی برای وقوع یا احتمال وقوع آن‌ها وجود داشته باشد. برای نمونه، طبق ماده 34(1)، هرگونه اقدام مرتبط با تروریسم منجر به ناپذیرش امنیتی خواهد شد.

در صورت تایید گزارش ناپذیرش، وزیر بر اساس ماده 44(2) قانون IRPA مجاز به صدور حکم اخراج (Removal Order) است. همچنین طبق ماده 55(1)، در صورت تشخیص ناپذیرش و وجود خطر برای عموم یا احتمال عدم حضور متقاضی در مراجع قانونی، افسر می‌تواند حکم بازداشت صادر کند.

تاثیر دستورالعمل‌های وزیر (Ministerial Instructions) در سال ۲۰۲۶

بسیاری از تغییرات عملی سالانه که در میان عموم به عنوان «قوانین جدید مهاجرت به کانادا سال 2026» شناخته می‌شوند، از تغییر کل قانون ناشی نشده، بلکه از اختیارات وزیر طبق ماده 87.3(3) قانون IRPA سرچشمه می‌گیرند. بر اساس این ماده، وزیر می‌تواند دستورالعمل‌هایی را جهت مدیریت فرآیند پرونده‌ها صادر کند، از جمله:

• تعیین و ایجاد دسته‌بندی‌های جدید برای اولویت‌بندی پرونده‌ها؛
• تغییر در ترتیب نوبت پردازش پرونده‌ها؛
• تعیین سقف عددی (کاپ) برای تعداد پرونده‌های قابل پردازش در هر سال.

۷. مقررات قانونی نمایندگان و مشاوران مهاجرتی پولی

دولت کانادا نظارت سختی بر مشاوران مهاجرتی اعمال می‌کند. طبق ماده ۴ «قانون کالج مشاوران مهاجرت و شهروندی»، هدف این دانشکده تنظیم حرفه مشاوران در جهت منافع عمومی و حمایت از متقاضیان است. ماده ۷۷ این قانون ممنوعیت صریحی را وضع کرده است:

“A person, other than a licensee, must not… represent or advise a person for consideration… in connection with… an application under [IRPA]”

استفاده از خدمات افراد فاقد مجوز رسمی که در قبال کار خود وجه دریافت می‌کنند، می‌تواند عواقب جدی حقوقی برای متقاضیان به همراه داشته باشد و منجر به رد پرونده گردد.