بر اساس قوانین ثبت‌شده فدرال و استانی و همچنین منشور حقوق و آزادی‌های کانادا، حقوق و مزایای پناهندگان در کانادا طبق سال 2026 شامل پوشش کامل درمانی رایگان (IFHP)، مجوز کار باز بدون هزینه پردازش، حق تحصیل فرزندان، دسترسی به کمک‌هزینه‌های مالی استانی (ولفر) و معافیت از هزینه‌های اقامت دائم می‌باشد. طبق قانون حمایت از مهاجرت و پناهندگان (IRPA) و رویه قضایی دیوان عالی کانادا، پناهجویان و اشخاص حمایت‌شده از حمایت‌های قانونی و حقوق برابری منشوری برخوردار هستند.

شناخت دقیق قوانین مهاجرتی و پیگیری درست پرونده توسط یک وکیل پناهندگی در کانادا به متقاضیان کمک می‌کند تا بدون سردرگمی از تمام حقوق قانونی و تسهیلات رفاهی بهره‌مند شوند. دفتر وکالت پکس لا در این مقاله تمامی ابعاد حقوقی و اجرایی خدمات پناهندگی را بر اساس قوانین سال ۲۰۲۶ تشریح می‌کند.

۱. جدول جامع حقوق و تسهیلات پناهندگان در کانادا (۲۰۲۶)

در جدول زیر، خلاصه خدمات، تسهیلات و استنادهای قانونی مربوط به حقوق و مزایای پناهندگان در کانادا آورده شده است:

۲. وضعیت حقوقی، مجوز کار و تحصیل رایگان

بر اساس مواد ۹۶ و ۹۷ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان (IRPA)، فردی که ادعای او پذیرفته می‌شود به عنوان «شخص حمایت‌شده» (Protected Person) شناخته شده و حق تقاضای اقامت دائم را به دست می‌آورد.

طبق ماده ۲۰۶ آیین‌نامه اجرایی (IRPR)، پناهجویانی که پرونده آن‌ها به کمیسیون پناهندگی (RPD) ارجاع شده و امکان تامین هزینه‌های زندگی خود را ندارند، می‌توانند مجوز کار دریافت کنند. همچنین طبق ماده ۲۰۷، اشخاص حمایت‌شده از مجوز کار باز بهره‌مند می‌شوند.

نکته حائز اهمیت این است که بر اساس ماده ۲۹۹ آیین‌نامه IRPR، پناهجویان و اشخاص حمایت‌شده از پرداخت هزینه بررسی درخواست مجوز کار و تحصیل معاف هستند. همچنین فرزندان خردسال پناهجویان حق تحصیل رایگان در مقاطع پیش‌دبستانی، ابتدایی و دبیرستان را دارند.

۳. پوشش بیمه و خدمات درمانی: IFHP و بیمه استانی

خدمات بهداشتی و درمانی پناهجویان از طریق «برنامه موقت بهداشت فدرال» (IFHP) تامین می‌شود که شامل دو سطح پوشش است:

• پوشش مراقبت بهداشتی پایه: شامل خدمات ضروری بیمارستانی، پزشک، پرستار، آزمایشگاه و داروهای حیاتی (مواد ۳ و ۴ آیین‌نامه IFHP).
• پوشش گسترده تکمیلی: شامل خدمات دندان‌پزشکی، بینایی‌سنجی، ترجمه پزشکی و تجهیزات توان‌بخشی (ماده ۶.۱ آیین‌نامه IFHP).

مطابق ماده ۱۰ آیین‌نامه IFHP، به محض اینکه شخص حمایت‌شده تحت پوشش بیمه بهداشت استانی (مانند OHIP در آنتاریو طبق ماده ۱.۴) قرار گیرد، پوشش IFHP متوقف می‌شود. دیوان فدرال کانادا در پرونده Canadian Doctors For Refugee Care v. Canada (2014 FC 651) تاکید کرد که کاهش پوشش درمانی پناهجویان مغایر ماده ۱۲ منشور حقوق و آزادی‌ها و خلاف کرامت انسانی است.

۴. حقوق و کمک‌های مالی استانی (ولفر)

پناهجویان در طول دوره رسیدگی به پرونده خود حق دریافت کمک مالی و رفاه اجتماعی استانی را دارند:

• استان آنتاریو: طبق ماده ۶(۱) آیین‌نامه Ontario Works، پناهجویان صراحتاً از محدودیت‌های افراد بازدیدکننده مستثنی شده و واجد شرایط دریافت مستمری ماهیانه هستند.
• استان برتیش کلمبیا: طبق ماده ۷(۱) آیین‌نامه Employment and Assistance، پناهندگان کنوانسیون و پناهجویان در حال انتظار، واجد شرایط دریافت کمک‌هزینه‌های رفاهی هستند.
• استان نواسکاتیا: دادگاه عالی این استان در پرونده N.V. v Nova Scotia (2018 NSSC 5) مقرر داشت افرادی که در مرحله ارزیابی خطرات قبل از اخراج (PRRA) هستند، حق قانونی اقامت داشته و واجد شرایط دریافت حقوق و کمک‌هزینه رفاهی از تاریخ ثبت درخواست می‌باشند.

۵. برنامه کمک به اسکان مجدد (RAP) و معافیت‌های اقامت دائم

پناهندگانی که از خارج از کانادا اسکان مجدد داده می‌شوند، طبق مواد ۱۳۸(۱) و ۱۳۹(۱) آیین‌نامه IRPR تحت پوشش «برنامه کمک به اسکان مجدد» (RAP) قرار می‌گیرند. این برنامه هزینه‌های مسکن، غذا، پوشاک و ادغام در جامعه را تا یک سال پرداخت می‌کند.

علاوه بر این، اشخاص حمایت‌شده طبق ماده ۳۰۳(c) آیین‌نامه IRPR از پرداخت هزینه تقاضای اقامت دائم معاف هستند و بر اساس ماده ۳۸(۲) قانون IRPA، شرط تمکن مالی درمانی یا عدم فشار بر خدمات اجتماعی شامل حال آن‌ها نمی‌شود.

۶. رای تاریخی دیوان عالی کانادا درباره حقوق منشوری پناهجویان (2026)

دیوان عالی کانادا در رای نمادین پرونده Quebec v. Kanyinda (2026 SCC 7) تصریح کرد که طبق ماده ۱۵ منشور حقوق و آزادی‌های کانادا، وضعیت پناهجویی یک «وجه مشابه» (Analogous Ground) تحت حمایت در برابر تبعیض است.

دیوان عالی تاکید کرد که پناهجویان یک گروه اقلیت آسیب‌پذیر هستند و محروم کردن آن‌ها از برنامه‌های رفاهی عمومی (مانند مهدکودک‌های سوبسیددار) نقض اصل برابری منشوری است.

۷. مراحل گام‌به‌گام استفاده از حقوق و مزایا

1. فعال‌سازی بیمه درمانی (IFHP): بلافاصله پس از ثبت ادعای پناهندگی به صورت خودکار صادر می‌شود.
2. درخواست مجوز کار رایگان: ارسال فرم درخواست آنلاین تحت ماده ۲۰۶ آیین‌نامه IRPR با معافیت هزینه بر اساس ماده ۲۹۹.
3. اقدام برای کمک مالی استانی: مراجعه به اداره رفاه محل سکونت (مانند Ontario Works) با ارائه برگه ادعای پناهندگی.
4. دریافت بیمه استانی: اقدام برای کارت بهداشت استانی (مانند OHIP) پس از صدور رای قبولی پناهندگی.
5. ثبت‌نام اقامت دائم: ارسال درخواست اقامت دائم بدون پرداخت هزینه‌های پردازش طبق ماده ۳۰۳.

۸. پرسش‌های متداول (FAQ)