بازبینی قضایی (درخواست تجدیدنظر قضایی در دادگاه فدرال)
بازبینی قضایی فرایندی است که در آن دادگاه فدرال کانادا بررسی می‌کند که آیا یک تصمیم مهاجرتی به‌صورت قانونی، معقول و منصفانه گرفته شده است یا نه. بازبینی قضایی درخواست تازه نیست: اگر دادگاه خطای قابل بازبینی بیابد، معمولاً تصمیم را لغو می‌کند و پرونده را برای تصمیم‌گیری دوباره بازمی‌گرداند.
فهرست مطالب: مبنای قانونی · روند رسیدگی · جهات و معیار بازبینی · نتایج احتمالی · اصطلاحات مرتبط · نکات کاربردی · پرسش‌های متداول
مبنای قانونی
بر اساس زیربند (۱) ماده ۷۲ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان، بازبینی قضایی دادگاه فدرال نسبت به هر موضوعی در چارچوب این قانون — تصمیم، تشخیص یا دستوری که صادر شده، اقدامی که انجام شده یا پرسشی که مطرح شده — با ثبت «درخواست اجازه رسیدگی» نزد دادگاه آغاز می‌شود (با رعایت ماده ۸۶.۱).
زیربند (۲) ماده ۷۲ قواعد اصلی را تعیین می‌کند:
- اول تجدیدنظر: تا زمانی که حق تجدیدنظری که این قانون پیش‌بینی کرده به پایان نرسیده، درخواست بازبینی قضایی قابل طرح نیست (بند (الف) زیربند (۲) ماده ۷۲).
- مهلت: درخواست باید در موضوعاتی که در داخل کانادا پیش آمده ظرف ۱۵ روز، و در موضوعاتی که در خارج از کانادا پیش آمده ظرف ۶۰ روز، از روزی که متقاضی از موضوع مطلع شده یا به هر نحو از آن آگاه شده، ثبت و ابلاغ شود (بند (ب) زیربند (۲) ماده ۷۲).
- تمدید مهلت: قاضی دادگاه می‌تواند مهلت را تمدید کند، اما فقط به دلایل خاص (بند (پ) زیربند (۲) ماده ۷۲).
- رسیدگی اختصاری: درخواست اجازه رسیدگی بدون تأخیر، به‌صورت اختصاری و، مگر آنکه قاضی دستور دیگری بدهد، بدون حضور طرفین رسیدگی می‌شود (بند (ت) زیربند (۲) ماده ۷۲).
- عدم امکان تجدیدنظر از تصمیم اجازه: از تصمیم دادگاه درباره درخواست اجازه رسیدگی یا از قرارهای میان‌دادرسی، تجدیدنظر ممکن نیست (بند (ث) زیربند (۲) ماده ۷۲).
اختیارات دادگاه برای صدور حکم و جهات بازبینی در ماده ۱۸.۱ قانون دادگاه‌های فدرال آمده است و آیین رسیدگی تابع «آیین‌نامه دادگاه‌های فدرال در امور شهروندی، مهاجرت و حمایت از پناهندگان» است.
روند رسیدگی
بازبینی قضایی در پرونده‌های مهاجرتی دو مرحله دارد: مرحله اجازه رسیدگی که در آن قاضی تصمیم می‌گیرد پرونده می‌تواند ادامه یابد یا نه، و مرحله بازبینی قضایی که در آن دادگاه تصمیم می‌گیرد آیا تصمیم مورد اعتراض باید لغو شود یا نه.
پس از ثبت درخواست اجازه رسیدگی، متقاضی باید طبق قاعده ۱۰ آیین‌نامه یادشده، پرونده را «تکمیل» کند. اگر در درخواست ذکر شده باشد که دلایل کتبی تصمیم دریافت شده، پرونده متقاضی باید ظرف ۳۰ روز پس از ثبت درخواست تحویل شود. اگر دلایل دریافت نشده باشد، طبق قاعده ۹ دفتر دادگاه آن را از مرجع تصمیم‌گیرنده درخواست می‌کند و مهلت ۳۰ روزه از تاریخ دریافت دلایل یا اطلاعیه‌ای که می‌گوید دلیلی ارائه یا ثبت نشده، آغاز می‌شود.
پرونده متقاضی به ترتیب شامل این موارد است: درخواست اجازه رسیدگی، تصمیم مورد اعتراض، دلایل تصمیم (یا اطلاعیه قاعده ۹)، درخواست عدم افشای هویت در صورت وجود، سوگندنامه‌هایی که واقعیت‌های مورد استناد را تأیید می‌کنند، لایحه استدلال، و اعلام زبان جلسه رسیدگی. این پرونده باید به هر طرفی که اعلام حضور کرده ابلاغ و همراه با گواهی ابلاغ در دادگاه ثبت شود.
جهات و معیار بازبینی
طبق زیربند (۴) ماده ۱۸.۱ قانون دادگاه‌های فدرال، دادگاه می‌تواند در صورتی حکم صادر کند که مرجع تصمیم‌گیرنده:
- بدون صلاحیت یا فراتر از صلاحیت خود عمل کرده یا از اعمال صلاحیت خود امتناع کرده باشد؛
- اصول عدالت طبیعی، انصاف رویه‌ای یا رویه لازم دیگری را رعایت نکرده باشد؛
- در اعمال قانون دچار اشتباه شده باشد؛
- تصمیم خود را بر یافته‌ای نادرست بنا کرده باشد که به‌صورت نامعقول یا دلبخواهی یا بدون توجه به مدارک موجود به دست آمده است؛
- به سبب تقلب یا شهادت دروغ اقدام کرده یا از اقدام خودداری کرده باشد؛ یا
- به هر شکل دیگری برخلاف قانون عمل کرده باشد.
در پرونده وزیر شهروندی و مهاجرت کانادا علیه واویلوف، دیوان عالی کانادا، سال ۲۰۱۹، شماره ۶۵، دیوان عالی کانادا اعلام کرد که وقتی دادگاه ماهیت یک تصمیم اداری را بازبینی می‌کند، نقطه شروع، فرضِ اعمال معیار معقول بودن است. این فرض در صورتی کنار گذاشته می‌شود که قانون‌گذار معیار دیگری تعیین کرده یا حق تجدیدنظر قانونی پیش‌بینی کرده باشد، یا حاکمیت قانون اعمال معیار درستی را ایجاب کند؛ یعنی در پرسش‌های قانون اساسی، پرسش‌های کلی حقوقی که برای کل نظام حقوقی اهمیت محوری دارند، و پرسش‌های مربوط به مرز صلاحیت میان نهادهای اداری. موضوعات انصاف رویه‌ای جدا از این چارچوب ماهوی بررسی می‌شوند.
نتایج احتمالی
زیربند (۳) ماده ۱۸.۱ قانون دادگاه‌های فدرال به دادگاه اجازه می‌دهد تصمیم را لغو کند و آن را همراه با دستورالعمل برای تصمیم‌گیری دوباره بازگرداند، آن را باطل یا غیرقانونی اعلام کند، یا به مرجع اداری دستور دهد کاری را که به‌طور غیرقانونی انجام نداده یا به‌طور نامعقول به تأخیر انداخته انجام دهد؛ این همان مبنای ماندیموس است.
دادگاه معمولاً خودِ درخواست مهاجرتی را تأیید نمی‌کند. دیوان عالی در پرونده واویلوف (بندهای ۱۴۱ و ۱۴۲) گفت که وقتی تصمیمی قابل دفاع نیست، در بیشتر موارد مناسب است پرونده بازگردانده شود تا مرجع تصمیم‌گیرنده با بهره‌گیری از دلایل دادگاه دوباره تصمیم بگیرد؛ تصمیم جدید ممکن است همان نتیجه یا نتیجه‌ای متفاوت داشته باشد. در پرونده رفیق علیه کانادا (شهروندی و مهاجرت)، دادگاه فدرال، سال ۲۰۲۶، شماره ۶۵۸، دادگاه فدرال یادآور شد که معمولاً پرونده‌های مهاجرتی را برای بررسی دوباره به تصمیم‌گیرنده‌ای دیگر می‌سپارد و تصمیم‌گیری مستقیم خود دادگاه استثنایی است.
تجدیدنظر از حکم دادگاه فدرال نزد دادگاه تجدیدنظر فدرال فقط زمانی ممکن است که قاضی هنگام صدور حکم تأیید کند که یک «پرسش جدی با اهمیت عمومی» مطرح است و آن پرسش را بیان کند (بند (ث) ماده ۷۴ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان، با رعایت ماده ۸۷.۰۱).
نکات کاربردی
- تاریخ را ثبت کنید. مهلت از زمانی شروع می‌شود که از تصمیم مطلع یا آگاه شده‌اید؛ بنابراین ایمیل، نامه یا پیام حساب کاربری خود را نگه دارید.
- ابتدا حق تجدیدنظر را بررسی کنید. اگر قانون حق تجدیدنظر داده باشد، باید پیش از بازبینی قضایی از آن استفاده شود.
- روی تمدید مهلت حساب نکنید. تمدید به صلاحدید قاضی است و دلایل خاص لازم دارد.
- بر خطا تمرکز کنید، نه صرفاً مخالفت. دادگاه بررسی می‌کند که آیا تصمیم بر اساس جهات زیربند (۴) ماده ۱۸.۱ قانونی، معقول و منصفانه بوده است.
- مدارک را منظم نگه دارید. پرونده باید شامل سوگندنامه‌هایی باشد که واقعیت‌های مورد استناد را تأیید می‌کنند.
پرسش‌های متداول
بازبینی قضایی به زبان ساده چیست؟
درخواستی است از دادگاه فدرال برای بررسی اینکه آیا یک تصمیم مهاجرتی قانونی، معقول و منصفانه گرفته شده است و لغو آن در صورتی که چنین نبوده باشد.
برای درخواست بازبینی قضایی چقدر مهلت دارم؟
طبق بند (ب) زیربند (۲) ماده ۷۲، برای موضوعاتی که در داخل کانادا پیش آمده ۱۵ روز و برای موضوعاتی که خارج از کانادا پیش آمده ۶۰ روز، از روزی که از تصمیم مطلع یا آگاه شده‌اید.
اجازه رسیدگی چیست؟
اجازه رسیدگی، موافقت دادگاه برای ادامه پرونده است. درخواست اجازه به‌صورت اختصاری و، مگر آنکه قاضی دستور دیگری بدهد، بدون حضور طرفین بررسی می‌شود.
آیا بازبینی قضایی همان تجدیدنظر است؟
خیر. هر حق تجدیدنظری که قانون پیش‌بینی کرده باید ابتدا استفاده شود. بازبینی قضایی قانونی بودن تصمیم را بررسی می‌کند و معمولاً به تأیید خودِ درخواست توسط دادگاه منجر نمی‌شود.
اگر بازبینی قضایی موفق شود چه اتفاقی می‌افتد؟
دادگاه معمولاً تصمیم را لغو می‌کند و پرونده را برای تصمیم‌گیری دوباره، معمولاً توسط تصمیم‌گیرنده‌ای دیگر، بازمی‌گرداند. تصمیم جدید ممکن است همان یا متفاوت باشد.
اگر دلایل کتبی تصمیم را دریافت نکرده باشم چه؟
این موضوع را در درخواست اجازه رسیدگی ذکر کنید. دفتر دادگاه دلایل را درخواست می‌کند و شما پس از دریافت دلایل، یا اطلاعیه‌ای مبنی بر نبود آن‌ها، ۳۰ روز برای ثبت پرونده خود فرصت دارید.
آیا می‌توان از حکم دادگاه فدرال تجدیدنظر خواست؟
فقط اگر قاضی تأیید کند که پرسشی جدی با اهمیت عمومی مطرح است و آن را بیان کند، طبق بند (ث) ماده ۷۴ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان.
رزرو وقت مشاوره
دفتر وکالت پکس لا مشاوره‌های مهاجرت و پناهندگی را به‌صورت آنلاین یا تلفنی ارائه می‌دهد. رزرو وقت در دفتر ونکوور (+۱ ۶۰۴-۷۶۷-۹۵۲۹) یا رزرو وقت در دفتر تورنتو (+۱ ۴۱۶-۴۴۷-۴۸۶۲).
این مطلب صرفاً برای اطلاع‌رسانی عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمی‌شود. برای دریافت مشاوره درباره وضعیت خود، لطفاً با یک وکیل وقت مشاوره رزرو کنید.
0 Comments