آگاهی از قوانین و رویه‌های مرتبط با مهر پاسپورت کانادا (Passport stamp in Canada) در فرودگاه‌های بین‌المللی برای توریست‌ها، دانشجویان، نیروی کار و تمامی مسافران خارجی اهمیت بالایی دارد. طی سال‌های اخیر، روند بررسی‌های مرزی در فرودگاه‌های کانادا تغییرات دیجیتالی زیادی داشته است. این راهنما توسط دفتر وکالتی پکس‌لا به بررسی قوانین جدید مرزی، چارچوب‌های حقوقی و نحوه اثبات تاریخ ورود حتی بدون مهر فیزیکی می‌پردازد.

وضعیت فعلی و رویه‌های جدید مهر پاسپورت کانادا در فرودگاه‌ها

در بیشتر فرودگاه‌های بزرگ و بین‌المللی کانادا، درج مهر فیزیکی در پاسپورت دیگر یک رویه روتین و اجباری نیست. از نظر حقوقی، اصلِ ورود مسافر بر پایه بررسی توسط افسر مرزی و «صدور اجازه ورود» است، نه الزاماً ثبت مهر فیزیکی روی صفحات پاسپورت.

طبق بخش ۱۸(۱) قانون مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRPA):

«هر فردی که متقاضی ورود به کانادا است باید جهت بررسی (Examination) در برابر افسر حاضر شود تا مشخص گردد آیا حق ورود به کانادا را دارد یا مجاز به ورود و اقامت در کانادا است.»

برای اتباع خارجی نیز ملاک اصلی، بررسی افسر و احراز شرایط قانونی است، همان‌طور که در بخش ۱۱(۱) قانون IRPA آمده است:

«اگر پس از بررسی، افسر قانع شود که تبعه خارجی ممنوع‌الورود نیست و شرایط این قانون را برآورده می‌کند، ویزا یا سند مربوطه صادر می‌شود.»

بنابراین، نداشتن مهر فیزیکی به معنی عدم ثبت ورود شما نیست. ورود شما به‌صورت الکترونیکی در سیستم‌های سراسری دولت کانادا ثبت می‌شود.

چرا در تورنتو، ونکوور و مونترال پاسپورت‌ها مهر نمی‌خورند؟

علت اصلی تغییر در رویه مهر زدن پاسپورت‌ها، دیجیتالی شدن فرایند ورود و استفاده از کیوسک‌های خودکار Primary Inspection Kiosk (PIK) است. مسافران مدارک خود را در دستگاه اسکن کرده، اظهارنامه الکترونیکی را تکمیل می‌کنند و سپس ورود آن‌ها ثبت یا به بازرسی دوم ارجاع داده می‌شود.

دادگاه‌های کانادا نیز در پرونده‌های مختلف به این روند دیجیتالی در فرودگاه‌های اصلی اشاره کرده‌اند:

• فرودگاه پیرسون تورنتو (YYZ): در پرونده Fedorenko v. Canada (Attorney General), 2024 FCA 147 (بند ۲)، دادگاه تأکید کرد مسافران ورودی در فرودگاه تورنتو اظهارنامه خود را از طریق کیوسک‌های خودکار (PIK) ثبت می‌کنند.
• فرودگاه ونکوور (YVR): در پرونده Maric v. Canada (Attorney General), 2025 FC 568 (بند ۳)، دادگاه توضیح می‌دهد که اطلاعات ثبت‌شده در کیوسک تعیین می‌کند مسافر مستقیماً وارد شود یا به بخش بازرسی ثانویه ارجاع داده شود.
• فرودگاه ترودو مونترال (YUL): در پرونده Chen v. Canada (Public Safety and Emergency Preparedness), 2018 FC 477 (بند ۲۴) آمده است:

  «هنگام ورود مسافر به کشور، مدارک هویتی اسکن شده و نام مسافر در سوابق آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA) استعلام می‌شود.»

به دلیل انجام سیستماتیک این مراحل الکترونیکی، افسران مرزی نیازی به درج مهر دستی روی تمام پاسپورت‌ها نمی‌بینند.

چگونه از افسر CBSA درخواست مهر فیزیکی کنیم؟

در مقررات مهاجرتی کانادا، نص صریحی وجود ندارد که افسر مرزی را مجبور به درج مهر فیزیکی در صورت عدم نیاز کند. طبق بخش ۲۴.۶ از مقررات مهاجرت و پناهندگی (IRPR)، وضعیت اقامت بازدیدکننده می‌تواند با اسناد جداگانه نیز مشخص شود:

«…سندی که نشان‌دهنده وضعیت اقامت موقت فردی است که عضو کلاس بازدیدکنندگان است.»

همچنین بخش ۱۹۲ قانون IRPR بیان می‌دارد:

«یک تبعه خارجی زمانی بازدیدکننده محسوب می‌شود که اجازه ورود و اقامت در کانادا به عنوان بازدیدکننده به او داده شده باشد.»

مراحل درخواست مهر در فرودگاه

اگر برای مدارک شخصی یا ارائه به اداره‌های کشور خود به مهر ورود نیاز دارید:

1. درخواست مؤدبانه در باجه: پس از دریافت رسید کیوسک، هنگام صحبت با افسر CBSA در باجه اولیه، درخواست خود را مطرح کنید.
2. بیان دلیل: به آرامی توضیح دهید که به چه دلیلی به مهر فیزیکی نیاز دارید.
3. توجه به اختیارات افسر: درج مهر کاملاً به تشخیص افسر بستگی دارد. اگر افسر درخواست را نپذیرد، ورود شما همچنان قانونی و ثبت‌شده است.

در صورت بروز چالش‌های مرزی یا ابهامات قانونی هنگام ورود، مشورت با یک وکیل مهاجرت به کانادا می‌تواند به شفاف‌سازی حقوق و تکالیف قانونی شما کمک کند.

چگونه تاریخ ورود به کانادا را بدون مهر پاسپورت ثابت کنیم؟

اگر پاسپورت شما مهر نخورده است، برای ارائه مدارک به ادارات، تمدید اقامت یا درخواست شهروندی (سیتیزن‌شیپ) می‌توانید از روش‌های قانونی و رسمی زیر استفاده کنید.

۱. درخواست گزارش سابقه سفر (CBSA Travel History Report / ICES)

معتبرترین راهکار حقوقی برای اثبات تاریخ ورود، دریافت گزارش سابقه سفر از سیستم **ICES** وابسته به آژانس خدمات مرزی کانادا است.

طبق بخش ۱۲(۱) از قانون حریم خصوصی فدرال (Privacy Act):

«هر فردی که شهروند کانادا یا مقیم دائم باشد حق دارد در صورت درخواست، به اطلاعات شخصی خود دسترسی داشته باشد…»

در پرونده دادگاه فدرال Canada (Citizenship and Immigration) v. Hall, 2016 FC 555 تأیید شده است که گزارش سابقه سفر ICES مدرک اداری رسمی برای اثبات تاریخ ورود است، حتی اگر مهری در پاسپورت وجود نداشته باشد (بند ۶ و ۸). همچنین در پرونده Canada (Public Safety and Emergency Preparedness) v. El Khoury, 2017 FC 784 دادگاه اشاره کرد که مهر پاسپورت به تنهایی همیشه اثبات‌کننده حضور نیست و سوابق دیجیتالی CBSA سندیت بالاتری دارند.

۲. مدارک و رسیدهای عملی که باید نگه‌دارید

اگر مهر فیزیکی ندارید، مدارک زیر را نزد خود حفظ کنید:

• رسید کیوسک خودکار (PIK): برگه کاغذی چاپ‌شده توسط دستگاه فرودگاه را نگهداری کنید.
• کارت پرواز (Boarding Pass) و بلیت: نسخه‌های الکترونیکی یا کاغذی کارت پرواز را حفظ کنید.
• رسیدهای سفر: رسید تاکسی فرودگاه، رزرو هتل یا بلیت قطار در روز ورود را ذخیره کنید.

محاسبه مدت اقامت توریستی بدون مهر پاسپورت

اگر افسر مرزی روی پاسپورت شما مهری نزند یا تاریخ خاصی تعیین نکند، مهلت قانونی اقامت طبق پیش‌فرض مقررات محاسبه می‌شود.

طبق بخش ۱۸۳(۲) از قانون IRPR:

«مدت زمان مجاز برای اقامت یک مقیم موقت، شش ماه یا هر مدت دیگری است که توسط افسر تعیین می‌شود.»

همچنین بر اساس بخش ۱۸۳(۱)(a) قانون IRPR، مسافر موظف است تا پایان این مهلت کشور را ترک کند.

قاعده کلی: اگر هیچ برگه یا تاریخ دست‌نویسی دریافت نکرده‌اید، مهلت اقامت مجاز شما **۶ ماه از تاریخ ورود** خواهد بود.

مفهوم دست‌نوشته‌ها و کدهای زیر مهر CBSA

اگر افسر مرزی پاسپورت شما را مهر بزند، ممکن است زیر آن تاریخ یا کدهای خاصی یادداشت کند که وضعیت اقامت شما را تغییر می‌دهد.

در پرونده‌های قضایی مانند Blomeyer v. Canada (Public Safety and Emergency Preparedness), 2023 IRB مشخص شده است که تاریخ دست‌نویس زیر مهر، نشان‌دهنده یک مهلت خروج مشخص است که قانون پیش‌فرض ۶ ماهه را باطل می‌کند. همچنین ارجاع به سند **Visitor Record** نشان می‌دهد که شرایط خاصی برای اقامت مسافر در نظر گرفته شده است (همان‌طور که در پرونده R v. Orr, 2016 BCSC 2062 آمده است).

جمع‌بندی نکات کلیدی

• ثبت دیجیتالی ورود: عدم دریافت مهر دستی در فرودگاه‌های بزرگ کانادا کاملاً معمول است.
• ثبت دقیق در سیستم مرزی: CBSA تمامی ورودها را از طریق اسکن پاسپورت در سیستم ذخیره می‌کند.
• امکان دریافت سابقه رسمی: در صورت نیاز اداری، می‌توانید گزارش رسمی سابقه سفر را از CBSA دریافت کنید.
• قانون پیش‌فرض ۶ ماه: بدون دست‌نوشته یا برگه مجزا، اقامت توریستی شما ۶ ماهه اعتبار دارد.