چگونه سهام شریک را در یک شرکت بریتیش کلمبیا بخریم؟ (مراحل گام‌‌به‌گام)

پاسخ مستقیم: خرید سهام شریک در شرکت بریتیش کلمبیا چگونه انجام می‌شود؟

برای خرید سهام شریک در شرکت بریتیش کلمبیا، خریدار باید حق انتقال را در اساسنامه و قرارداد سهام‌‌داران احراز کند، تأییدیه‌ها و اسقاط حق‌تقدم‌ها را دریافت نماید، قرارداد خرید سهام (Share Purchase Agreement) تنظیم کند، بهای معامله را تسویه کرده و نام خریدار را رسماً در دفتر مرکزی اوراق بهادار شرکت ثبت نماید. این فرآیند مختص انتقال سهام موجودِ یک سهام‌دار است و با صدور سهام جدید یا معامله دارایی‌ها تفاوت دارد. با توجه به پیچیدگی‌های مقررات استانی و فدرال، مشورت با وکیل حقوق کسب و کار در ونکوور به طرفین معامله اطمینان می‌دهد که الزامات بورس، دفاتر شفافیت و قوانین مالیاتی کانادا بدون نقص رعایت شده‌اند.

گام ۱: مشخص کردن نوع شرکت و ساختار معامله

پیش از هر اقدامی، باید حوزه ثبت شرکت مشخص شود. با جست‌وجوی اسناد ثبتی معلوم کنید که شرکت تحت قانون بریتیش‌کلمبیا (BCA) تأسیس شده یا طبق قوانین فدرال کانادا به ثبت رسیده است. برای شرکت‌های استان بریتیش‌کلمبیا، ثبت اطلاعات سهام‌‌داران در «دفتر مرکزی اوراق بهادار» الزامی است و طبق ماده 111(1) قانون Business Corporations Act [BCA]، نام دارنده، طبقه، تعداد سهام و تاریخ انتقال باید در این دفتر ثبت شود.

همچنین ماهیت تجاری معامله باید منحصراً فروش سهام موجود از سوی شریک باشد. این شیوه حقوقی با صدور سهام جدید توسط شرکت یا خرید مستقیم دارایی‌های شرکت فرق دارد؛ زیرا در خرید دارایی، تعهدات، اسناد و آثار مالیاتی به‌کلی مسیر متفاوتی را طی می‌کنند.

گام ۲: بررسی اسناد سهام و محدودیت‌های انتقال

پیش از انعقاد هرگونه توافق نهایی جهت خرید سهام شریک در شرکت بریتیش کلمبیا، بررسی مدارک زیر توسط حقوقدان الزامی است:

• اساسنامه شرکت (Articles)، اعلامیه اساسنامه (Notice of Articles) و تمامی اصلاحیه‌های گذشته.
• دفتر ثبت اوراق بهادار مرکزی، گواهی فیزیکی سهام یا تأییدیه سهام بدون گواهی.
• قرارداد سهام‌داران (Shareholders’ Agreement) و هرگونه توافق جانبی.
• اسناد مربوط به اختیارات خرید سهم، وثیقه‌ها و حقوق اشخاص ثالث.
• تعداد و طبقه سهام، حق رأی، حق سود و اثبات مالکیت ثبتی یا ذی‌نفعی فروشنده.

در شرکت‌های سهامی خاص، بررسی شروطی نظیر حق‌تقدم (ROFR)، حق همراهی در فروش (Tag-along) یا الزام به فروش (Drag-along) ضروری است. طبق ماده 57(1)(e) قانون BCA، اگر سهام با محدودیت انتقال مواجه باشد، باید عبارت مشخصی دال بر وجود این محدودیت به‌‌صورت آشکار روی گواهی سهام قید شده باشد. همچنین مطابق ماده 62 قانون Securities Transfer Act [STA]، محدودیت صادرکننده در شرایط خاص علیه فردی که از آن مطلع نیست مؤثر نخواهد بود، مگر آنکه روی گواهی درج شده یا به دارنده سهام بدون گواهی اطلاع داده شده باشد.

طبق بندهای ماده 86(1)(a)–(g) قانون STA، شرکت ملزم به ثبت انتقال است به شرط آنکه منتقل‌الیه شرایط ثبت را دارا باشد، دستور انتقال امضا شده باشد و انتقالْ محدودیت قانونی شرکت را نقض نکند. صرف نبود قید محدودیت روی یک برگه سهم به معنای آزادی مطلق انتقال نیست و باید مفاد اساسنامه و توافقات جانبی هم بررسی شوند.

گام ۳: بررسی حقوقی و مالی شرکت و تعیین قیمت

خریدار باید ترازنامه‌ها، اظهارنامه‌های مالیاتی، بدهی‌های بانکی، دعاوی معوق، قراردادهای کاری کارکنان، اجاره‌نامه‌ها و مالکیت دارایی‌های شرکت را ارزیابی کند. قراردادهای تجاری، وام‌ها و مجوزها معمولاً حاوی بندی تحت عنوان «تغییر کنترل» (Change of Control) هستند؛ بدین معنی که تغییر در ترکیب سهام‌داران ممکن است نیازمند جلب رضایت طرف قرارداد یا نهاد ناظر باشد. ارزیابی این ریسک‌ها در دفتر وکالت پکس لا با دقت اسنادی بررسی می‌شود تا خریدار با تعهدات ناخواسته پیشین روبه‌رو نشود.

تعیین بهای معامله بر اساس ارزش دارایی‌ها، سودآوری و وضعیت بدهی انجام می‌گیرد. قرارداد خرید سهام (Share Purchase Agreement) باید شامل موارد زیر باشد:

• تعداد و نوع طبقه سهام مورد معامله.
• مبلغ ثمن، سازوکار تعدیل قیمت و مواعد پرداخت.
• تضمین‌ها و اظهارات حقوقی فروشنده (Representations and Warranties).
• شرایط جبران خسارت، امانت‌گذاری بخشی از پول (Escrow) و شیوه حل‌‌وفصل اختلافات.

گام ۴: الزامات اوراق بهادار، رقابت و سرمایه‌گذاری خارجی

مطابق ماده 1(1) قانون Securities Act بریتیش‌کلمبیا، انتقال سهام در ازای دریافت عوض مالی معامله اوراق بهادار تلقی می‌شود. ماده 34(1) مقرر می‌دارد که هیچ شخصی نباید به معامله اوراق بهادار اقدام کند مگر با ثبت قانونی یا داشتن معافیت. فروش سهم متعلق به افراد کنترل‌کننده شرکت می‌تواند در زمره عرضه عمومی (Distribution) قرار گیرد که طبق ماده 61(1) نیازمند انتشار پراسپکتوس (Prospectus) خواهد بود، مگر معافیتی احراز شود.

برای شرکت‌های غیرعمومی، معافیت ناشر خصوصی طبق بخش 2.4(1) سند ملی NI 45-106 مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. احراز این معافیت منوط به غیرگزارش‌دهنده بودن شرکت، وجود محدودیت انتقال در اساسنامه و محدود بودن مالکان ذی‌نفع به حداکثر ۵۰ شخص است. خریدار نیز باید اصالتاً خرید کند و طبق بخش 2.4(2) واجد شرایط شناخته شود؛ صرف شریک بودن به‌تنهایی دلیل برخورداری از معافیت نیست. ضمناً بر اساس بخش‌های 2.3 تا 2.6 از سند NI 45-102، محدودیت‌های ناشی از فروش مجدد سهام باید لحاظ گردند.

چنانچه سهام شرکت در بورس معامله شود و خریدار با این معامله به مالکیت ۲۰٪ یا بیشتر دست یابد، مقررات پیشنهاد تصاحب طبق سند NI 62-104 فعال می‌گردد. در معاملات بزرگ، قانون Competition Act برای سهام غیرعمومی با سهم بیش از ۳۵٪، نیازمند ارسال اخطاریه و سپری شدن زمان قانونی بر اساس ماده ۱۲۳ است. برای خریداران غیرکانادایی، طبق ماده 28(3) قانون Investment Canada Act [ICA] تملک یک‌سوم یا بیشتر سهام دارای حق رأی، اماره تحصیل کنترل است و ممکن است مستلزم اطلاع‌رسانی، بررسی منفعت خالص یا بررسی‌های امنیتی ملی طبق مواد 25.1 و 25.2 باشد.

گام ۵: تنظیم قرارداد نهایی و اخذ رضایت‌ها

امضای نهایی معامله مستلزم اطمینان از موارد زیر است:

• حق‌تقدم‌ها و موافقت‌نامه‌های سهام‌داران رسماً اسقاط یا رعایت شده باشند.
• رضایت هیئت‌مدیره طبق اساسنامه ثبت و صورت‌جلسه شده باشد.
• معافیت‌های بورس اوراق بهادار بررسی و تأیید شده باشند.
• در صورتی که شریکِ فروشنده دارای سمت مدیریتی یا ضمانت بانکی شخصی است، استعفانامه‌ها و اسناد آزادسازی ضمانت تنظیم شوند.

گام ۶: تحویل و ثبت رسمی سهام در دفتر مرکزی

اجرای نهایی انتقال به ماهیت سهام وابسته است. طبق ماده 68(1) قانون STA، تحویل فیزیکی سهام با اخذ برگه سهم ظهرنویسی‌شده تکمیل می‌شود. برای سهام بدون گواهی، طبق ماده 68(2) STA، تحویل زمانی صورت می‌گیرد که شرکت رسماً خریدار را به‌عنوان مالک ثبتی منظور دارد.

بر اساس مواد 111(1) و 111(5) قانون BCA، ثبت نام خریدار و تعداد سهام در دفتر مرکزی اوراق بهادار، ثبت کامل و معتبر برای کلیه مقاصد قانونی قلمداد می‌شود. این اقدام نباید به تعویق بیفتد؛ چراکه طبق ماده 64(1) قانون STA، شرکت تا زمان ارائه صحیح اسناد و ثبت رسمی، حق دارد فروشنده را کماکان مالک رسمی، دارای حق رأی و مستحق دریافت سود شناسایی کند.

گام ۷: به‌روزرسانی دفترهای شفافیت مالکیت

مالکیت جدید شرکت باید در دفاتر قانونی شفافیت درج شود:

• دفتر شفافیت BCA: مطابق مواد 119.1 و 119.11 از قانون BCA، فردی که ۲۵٪ یا بیشتر سهام یا حقوق رأی را کسب کند یا توانایی نصب اکثریت مدیران را داشته باشد، فرد ذی‌نفوذ مهم محسوب می‌شود. طبق ماده 119.31(1)، شرکت ظرف ۳۰ روز از آگاهی باید دفتر شفافیت داخلی را به‌روزرسانی کند.
• قانون شفافیت مالکان زمین (LOTA): اگر شرکت مالک زمین باشد، مطابق مواد ۳ و ۱۶ قانون LOTA، دارنده ۱۰٪ یا بیشتر سهام یا حقوق رأی مشمول ارائه گزارش است. گزارش جدید باید ظرف ۲ ماه ثبت شود. آستانه ۱۰ درصدی LOTA با آستانه ۲۵ درصدی BCA متفاوت است.
• شرکت‌های فدرال (CBCA): چنانچه شرکت فدرال باشد، طبق مواد 2.1 و 21.1(3) قانون CBCA، آستانه کنترل مهم ۲۵٪ بوده و مهلت به‌روزرسانی دفتر، ۱۵ روز پس از آگاهی است.

گام ۸: آثار مالیاتی و مالیات انتقال املاک

طبق ماده 40(1)(a)(i) قانون مالیات بر درآمد (Income Tax Act)، عایدی سرمایه فروشنده محاسبه می‌شود. اگر معامله بین اشخاص غیرمستقل کمتر از ارزش منصفانه بازار انجام شود، بر اساس ماده 69(1)(b) ارزش منصفانه بازار ملاک محاسبه مالیاتی قرار خواهد گرفت. کسر عایدی سرمایه سهام شرکت کوچک (ماده 110.6) منوط به احراز شرایط دارایی‌ها در بازه ۲۴ ماهه است.

اگر فروشنده غیرمقیم کانادا باشد، طبق ماده 116(5) خریدار در غیاب دریافت گواهی مفاصاحساب مالیاتی، مکلف است ۲۵٪ از بهای خرید را نزد خود نگه داشته و به حساب اداره مالیات کانادا (CRA) واریز کند.

از منظر مالیات کالا و خدمات (GST/HST)، طبق قانون مالیات غیرمستقیم (Excise Tax Act)، سهام در ردیف ابزارهای مالی معاف است. با این حال، اگر دارایی اصلی شرکت املاک باشد، مواد 1(1) و 2(3) قانون Property Transfer Tax Act [PTTA] در خصوص انتقال حقوق مربوط به زمین و سازوکارهای ثبتی باید به صورت جداگانه بررسی گردد.

پرسش‌های متداول