آیا طلاق باعث ابطال پرونده پناهندگی در کانادا می‌شود؟ | قوانین IRPA و RPD

خیر، طلاق به‌خودی‌خود پرونده پناهندگی را در کانادا باطل، رد یا مختومه نمی‌کند. ادعای پناهندگی در نظام حقوقی کانادا یک فرایند فردی و مستقل است. هرچند انحلال رابطه زناشویی می‌تواند مدیریت شکلی پرونده، نحوه تشکیل جلسات رسیدگی و مدارک توجیهی خطر را تغییر دهد، اما دادگاه پناهندگی هیچ ادعایی را صرفاً به دلیل جدایی زوجین کان لم یکن تلقی نمی‌کند.

در صورت وقوع طلاق یا جدایی در جریان دادرسی، جهت تفکیک و مدیریت پرونده با یک وکیل پناهندگی در کانادا مشورت کنید.

افرادی که در جریان دادرسی در شعبه حفاظت از پناهندگان (RPD) دچار اختلافات خانوادگی یا طلاق می‌شوند، معمولاً ادعای مشترک را با ادعای وابسته اشتباه می‌گیرند. در این تحلیل حقوقی، چارچوب دقیق قانون مهاجرت و حفاظت از پناهندگان کانادا (IRPA) و قواعد RPD بررسی شده است.

۱. استقلال ادعای پناهندگی: ماده ۱۰۷ قانون IRPA و رویه دادگاه فدرال

طبق بند ۱۰۷(۱) قانون مهاجرت و حفاظت از پناهندگان (IRPA)، شعبه حفاظت از پناهندگان (RPD) باید بررسی کند که آیا خود مدعی واجد شرایط پناهندگی کنوانسیونی یا شخص نیازمند حمایت است یا خیر:

«اگر شعبه حفاظت از پناهندگان تشخیص دهد که مدعی، پناهنده کنوانسیونی یا شخص نیازمند حمایت است، ادعای پناهندگی را می‌پذیرد و در غیر این صورت آن را رد می‌کند.»
(IRPA, s 107(1))

این اصلِ بررسی انفرادی در رأی سال ۲۰۲۵ دادگاه فدرال کانادا، یعنی پرونده Rodriguez Gonzalez v. Canada (2025 FC 773) صراحتاً تأیید شده است:

«من استدلال طرف مقابل را می‌پذیرم مبنی بر اینکه این اصل کاملاً تثبیت شده است که هر یک از اعضای خانواده باید استحقاق خود برای پناهندگی یا وضعیت شخص نیازمند حمایت را جداگانه اثبات کند. ادعاهای پناهندگی باید به‌صورت انفرادی و بر اساس شایستگی‌های خودشان سنجیده شوند… ادعای پناهندگی آنها صرفاً به این دلیل که ادعای همسر پذیرفته شده است، لزوماً پذیرفته نخواهد شد.»
(Rodriguez Gonzalez at para 13)

بنابراین وضعیت تاهل یا انحلال آن معیار بنیادین پذیرش نیست. پذیرفته‌شدن پرونده یک همسر تضمین‌کننده قبولی همسر دیگر نیست و طلاق نیز ادعای شخص دیگر را ملغی نخواهد کرد.

۲. پرونده‌های پیوسته و تشریفات جداسازی طبق قاعده ۵۶ RPD

در مراحل اجرایی، رسیدگی مشترک با وابسته بودن ادعا تفاوت ماهوی دارد. طبق قاعده ۵۵(۱) آیین‌نامه RPD، پرونده‌های همسران به‌طور معمول با یکدیگر پیوند می‌خورند (Joined Claims). با وقوع طلاق، این پرونده‌ها به‌صورت خودبه‌خودی از هم جدا نمی‌شوند.

چنانچه یکی از طرفین تمایل داشته باشد جلسه رسیدگی جداگانه‌ای داشته باشد، باید طبق قاعده ۵۶ درخواست رسمی تفکیک ارائه دهد:

«یک طرف می‌تواند به شعبه درخواست دهد تا ادعاها یا تقاضاهای لغو یا توقف حمایت پناهندگی که پیوند خورده‌اند، جدا شوند.»
(RPD Rules, r 56(2))

مراحل و تکالیف متقاضی جداسازی عبارتند از:

• ارائه درخواست بر اساس قاعده ۵۰ (هرچند سوگندنامه رسمی برای این درخواست الزامی نیست).
• ارسال رونوشت درخواست به تمامی افراد متأثر از تصمیم و تسلیم مدرک اثبات ابلاغ به شعبه RPD.
• رعایت مهلت قانونی: اسناد باید حداکثر ۲۰ روز پیش از جلسه رسیدگی به دست دریافت‌کنندگان برسد (قاعده ۵۶(۴)).

شعبه RPD در زمان تصمیم‌گیری برای جداسازی پرونده‌ها عواملی همچون تشابه مسائل واقعی و حقوقی، کارآمدی مدیریت پرونده و مهم‌تر از همه احتمال ایجاد بی‌عدالتی را مد نظر قرار می‌دهد (قاعده ۵۶(۵)).

۳. تغییر دلایل خطر و ضرورت اصلاح فرم مبنای ادعا (BOC)

اگرچه طلاق مانع اداری برای رد پرونده ایجاد نمی‌کند، اما اگر ادعای خطر یک شخص به‌طور مستقیم ناشی از پیوند با همسر یا خانواده همسرش بوده باشد، جدایی می‌تواند ارزیابی خطر آینده را تحت‌الشعاع قرار دهد. طبق ماده ۱۰۸ قانون IRPA، اگر دلایل واقعی پناه‌خواهی کاملاً از بین رفته باشد، ادعا ممکن است با درخواست وزیر رد یا متوقف شود.

در صورتی که طلاق رویدادها و اطلاعات مندرج در فرم مبنای ادعا (BOC) را تغییر دهد، مدعی موظف است طبق قاعده ۹ قواعد RPD آن را به‌روزرسانی کند:

• ارائه نسخه اصلی و رونوشت تمامی صفحاتی که دچار تغییر یا افزودن مطلب شده‌اند.
• کشیدن خط زیر تمام موارد تغییریافته یا اضافه‌شده، همراه با امضا و تاریخ در صفحات جدید.
• امضای بیانیه رسمی مبنی بر کامل و درست بودن اطلاعات جدید، با اثر حقوقی معادل ادای سوگند.
• تسلیم مدارک بدون تأخیر، به‌گونه‌ای که حداکثر تا ۱۰ روز قبل از تاریخ جلسه به دست شعبه برسد (RPD Rules, r 9(2)).

علاوه بر این، تغییر نشانی یا اطلاعات تماس باید بر اساس قاعده ۴(۳) بدون فوت وقت و به‌صورت مکتوب به اطلاع شعبه RPD و وزیر برسد.

۴. وضعیت پناهندگی پذیرفته‌شده و اقامت دائم پس از طلاق

حمایت پناهندگی بر اساس بند ۹۵(۱)(b) قانون IRPA به یک شخص تعلق می‌گیرد. اگر شخصی پیش از طلاق قبولی خود را دریافت کرده باشد، وقوع طلاق مبنای لغو آن تصمیم نیست. ابطال تصمیم قبولی طبق ماده ۱۰۹ قانون، نیازمند اثبات فریبکاری یا پنهان‌کاری حقایق اساسی است:

«شعبه حفاظت از پناهندگان می‌تواند با درخواست وزیر، تصمیمی مبنی بر پذیرش ادعای پناهندگی را باطل کند، در صورتی که احراز نماید آن تصمیم در نتیجه ارائه نادرست یا پنهان‌کردن واقعیت‌های اساسی به‌دست آمده است.»
(IRPA, s 109(1))

از دست رفتن اقامت دائم نیز صرفاً بر اساس موارد احصاشده در بند ۴۶(۱) قانون IRPA صورت می‌گیرد. این موارد شامل اخذ شهروندی کانادا، نقض تعهدات اقامتی موضوع ماده ۲۸، اجرایی‌شدن حکم اخراج، یا توقف حمایت طبق بندهای ۱۰۸(۱)(a) تا (d) است. طلاق در هیچ‌کدام از این بندها مبنای سلب اقامت دائم به شمار نمی‌رود.

۵. تفاوت دادرسی RPD با نهایی‌سازی اقامت دائم (ماده ۵۱ IRPR)

نباید روند بررسی ادعا در RPD را با مرحله نهایی لندینگ و دریافت کارت اقامت دائم اشتباه گرفت. طبق ماده ۵۱ آیین‌نامه مهاجرت و حفاظت از پناهندگان (IRPR)، تبعه خارجی که ویزای اقامت دائم دریافت کرده است، هنگام ورود یا بررسی نهایی نزد افسر مرزی موظف است تغییرات وضعیت تاهل را افشا کند:

«تبعه خارجی دارنده ویزای اقامت دائم که در پی کسب اقامت دائم است باید در زمان بررسی، افسر را مطلع کند اگر پس از صدور ویزا وضعیت همسری وی تغییر کرده یا از همسر بودن خارج شده است…»
(IRPR, s 51(a)(i))

این الزام ناظر بر صدور ویزای اقامت دائم است و نباید به پرونده‌های جاری پناهندگی در دادگاه RPD تعمیم داده شود.

۶. پیامدهای انصراف یا ترک رسیدگی

عدم اقدام قانونی پس از طلاق می‌تواند منجر به پیامدهای ناخواسته شود. اگر فرد به تصور باطل‌شدن پرونده در جلسه حاضر نشود یا مدارک را تکمیل نکند، هیئت رسیدگی طبق ماده ۱۶۸ قانون IRPA پرونده را «ترک‌شده» (Abandoned) اعلام می‌کند.

همچنین انصراف از ادعا تابع قاعده ۵۹ قواعد RPD است؛ طبق بند ۱۰۱(۱)(c) قانون IRPA، در صورتی که پرونده‌ای پس گرفته شود، ادعای جدید پناهندگی شخص در آینده واجد شرایط ارجاع به RPD نخواهد بود. بنابراین، مدیریت دقیق حقوقی پرونده مستقل از اختلافات زناشویی ضروری است.

جهت ارزیابی پرونده‌های پناهندگی و تفکیک ادعاهای خانوادگی در مراجع قانونی، می‌توانید با وکلای دفتر حقوقی دفتر وکالت پکس‌لا در ارتباط باشید.