وکیل پرونده عضویت سپاه در کانادا

IRCC باید چه موضوعی را بررسی کند؟

مفیدترین نقش وکیل این است که نامه ۳۰ روزه را به پاسخی دقیق و مبتنی بر شواهد تبدیل کند؛ نه اینکه فرض کند خدمت اجباری به‌طور خودکار ادعا را رد می‌کند یا درج نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک فهرست، به‌خودی‌خود عضویت یک فرد را اثبات می‌کند.

قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان کانادا (Immigration and Refugee Protection Act یا IRPA) مقررات مربوط به امنیت را درباره مقیمان دائم و اتباع خارجی اعمال می‌کند. مبنای مربوط به عضویت در این قانون چنین بیان شده است:

(f) being a member of an organization that there are reasonable grounds to believe engages, has engaged or will engage in acts referred to in paragraph (a), (b), (b.1) or (c).

(ترجمه غیررسمی) (f) عضویت در سازمانی که دلایل معقولی برای باور به این امر وجود دارد که مرتکب اعمال مذکور در بند (a)، (b)، (b.1) یا (c) می‌شود، شده است یا خواهد شد.

(IRPA, s 34(1)(f).)

مقررات جاری مربوط به فهرست نهادها، یعنی Regulations Establishing a List of Entities, SOR/2002-284، نام «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» یا Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) را درج کرده و نام‌های دیگری از جمله Pasdaran و Sepah را نیز شناسایی می‌کند. قانون کیفری کانادا (Criminal Code) در تعریف «گروه تروریستی» عبارت «نهاد درج‌شده در فهرست» را نیز شامل می‌کند. (Criminal Code, s 83.01(1).)

این مقررات، درج نام سازمان در فهرست را برای بخش مربوط به سازمان در آزمون قانونی IRPA مرتبط می‌کنند؛ اما به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کنند که شخص معینی عضو سپاه بوده است. متن تلفیقی فهرست که بررسی کردم تأیید می‌کند که سپاه همچنان در فهرست درج شده است، اما تاریخ درج اولیه را نشان نمی‌دهد؛ بنابراین نمی‌توانم تاریخ 19 June 2024 را مستقلاً بر اساس همان متن تأیید کنم.

معیار قانونی عضویت و خطر دادرسی

برای شخصی که خدمت خود را پذیرفته است، خطر مهمی در دادرسی وجود دارد. دادگاه تجدیدنظر فدرال کانادا اعلام کرده است که بند s 34(1)(f) مستلزم آن نیست که شخص مرتکب اعمال تروریستی شده باشد یا سهم قابل‌توجهی در آن‌ها داشته باشد:

In contrast, nothing in paragraph 34(1)(f) requires or contemplates a complicity analysis in the context of membership. Nor does the text of this provision require a “member” to be a “true” member who contributed significantly to the wrongful actions of the group. These concepts cannot be read into the language used by Parliament.

(ترجمه غیررسمی) در مقابل، هیچ‌چیز در بند 34(1)(f) در زمینه عضویت، مستلزم یا متضمن تحلیل مشارکت در اعمال مجرمانه نیست. متن این مقرره نیز ایجاب نمی‌کند که «عضو»، عضوی «واقعی» باشد که سهم قابل‌توجهی در اقدامات نادرست گروه داشته است. نمی‌توان این مفاهیم را به عباراتی که پارلمان به کار برده است افزود.

(Kanagendren v. Canada (Citizenship and Immigration), 2015 FCA 86 at para 22.)

همچنین نباید فرض کرد که اگر خدمت پیش از درج نام سپاه در فهرست در سال ۲۰۲۴ انجام شده باشد، بررسی موضوع خاتمه می‌یابد. در Vadiati v. Canada (Citizenship and Immigration), 2025 FC 1859 [Vadiati]، دادگاه اعلام کرد که لازم نیست عضویت «با تاریخ‌هایی که سازمان در آن‌ها مرتکب اعمال تروریستی شده است، مطابقت داشته باشد» (Vadiati at para 22). این موضوع اثر درج نام سپاه در فهرست در سال ۲۰۲۴ بر خدمت پیشین را تعیین نمی‌کند. با این حال، نشان می‌دهد که تاریخ خدمت به‌تنهایی ممکن است مسئله عضویت را حل نکند.

Vadiati به‌ویژه اهمیت دارد، زیرا متقاضی در آن پرونده پذیرفته بود که به مدت دو سال به‌عنوان سرباز وظیفه در سپاه خدمت کرده است. دادگاه نتیجه‌گیری افسر را مبنی بر اینکه این اقرار عضویت را ثابت می‌کند، تأیید کرد:

The officer’s determination that the Applicant’s “admission of membership” was “sufficient to meet the membership requirement within the meaning of paragraph 34(1)(f) of the IRPA” is wholly consistent with the jurisprudence. There is thus no basis to interfere with this finding.

(ترجمه غیررسمی) تشخیص افسر مبنی بر اینکه «اقرار متقاضی به عضویت» برای «برآورده کردن شرط عضویت در مفهوم بند 34(1)(f) از IRPA» کافی بوده است، کاملاً با رویه قضایی سازگار است. بنابراین، مبنایی برای مداخله در این یافته وجود ندارد.

(Vadiati at para 23.)

خدمت اجباری و اجبار در پرونده عضویت در سپاه

اجبار همچنان می‌تواند اهمیت داشته باشد. دادگاه تجدیدنظر فدرال کانادا اعلام کرده است که مقررات مربوط به عضویت نباید افرادی را دربر بگیرد که به‌زور به خدمت یک سازمان تروریستی یا مجرمانه گرفته شده‌اند و در شرایط اجبار، اعمالی همسو با اهداف آن سازمان انجام داده‌اند:

However broadly the term “member” is to be interpreted, it must have some meaning. It is entirely consistent with the text, context and purpose of the provisions at issue to hold, as did the Federal Court in Jalloh and, in my view, this Court in Poshteh, that despite the presence of section 42.1, Parliament did not intend membership to extend to those who were forcibly recruited by a terrorist or a criminal organization and performed acts consistent with the goals of such an organization while under duress.

(ترجمه غیررسمی) هرچند اصطلاح «عضو» به‌طور گسترده تفسیر شود، باید معنایی داشته باشد. با متن، زمینه و هدف مقررات مورد بحث کاملاً سازگار است که همان‌طور که دادگاه فدرال در Jalloh و به نظر من این دادگاه در Poshteh بیان کردند، با وجود وجود بخش 42.1، منظور پارلمان این نبوده است که عضویت افرادی را نیز دربر بگیرد که به‌زور توسط یک سازمان تروریستی یا مجرمانه به خدمت گرفته شده‌اند و در شرایط اجبار، اعمالی همسو با اهداف آن سازمان انجام داده‌اند.

(Canada (Public Safety and Emergency Preparedness) v. Gaytan, 2021 FCA 163 at para 79.)

با این حال، Vadiati نشان می‌دهد که بیان «من به خدمت اجباری رفتم» ممکن است کافی نباشد. دادگاه نتیجه‌گیری افسر را تأیید کرد که مجازات‌های ادعاشده در آن پرونده ــ از جمله زندان، جریمه، تمدید مدت خدمت و محدودیت‌های مربوط به اشتغال و حقوق مدنی ــ به آستانه بالای اجبار که افسر اعمال کرده بود، نمی‌رسیدند (Vadiati at paras 25–33). بنابراین، تعیین اینکه آیا شرایط واقعی موکل تفاوت اساسی دارد، حیاتی است؛ وکیل باید اجبار و تهدیدهای مشخصی را که موکل با آن‌ها مواجه بوده مستند کند، نه اینکه فقط به شواهد عمومی اجباری بودن خدمت نظامی اتکا کند.

وکیل در مهلت ۳۰ روزه چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد؟

۱. حفظ مهلت پاسخ

وکیل می‌تواند نحوه محاسبه تاریخ پاسخ از سوی IRCC را تأیید کند، در اسرع وقت با ذکر دلایل مشخص ــ مانند نیاز به دریافت سوابق نظامی، ترجمه یا افشای مدارک ــ درخواست تمدید مهلت کند و از IRCC بخواهد هرگونه تمدید را کتبی تأیید کند. تا زمانی که تمدید تأیید نشده است، رویکرد محتاطانه این است که پاسخ در مهلت اعلام‌شده ارائه شود.

۲. مشخص کردن دقیق ادعاهای IRCC

وکیل می‌تواند به هر پرسش مندرج در نامه پاسخ دهد و بررسی کند که آیا IRCC شاخه، یگان، درجه، تاریخ‌ها و نوع خدمت شخص را به‌درستی شناسایی کرده است یا خیر. مدارک ممکن است شامل دفترچه خدمت سربازی، سوابق محل خدمت یا ترخیص، اطلاعات یگان و محل خدمت و اسنادی باشد که خدمت در سپاه را از خدمت در نیروی نظامی دیگر ایران متمایز می‌کند.

اگر افسر به اظهارات یا مصاحبه قبلی استناد کرده است، وکیل باید عبارت دقیق، ترجمه و زمینه آن را بررسی کند؛ نباید اجازه داد اظهاری که ممکن است تعیین‌کننده باشد، بدون توضیح باقی بماند.

۳. درخواست اطلاعات کافی برای پاسخ به نگرانی واقعی

الزام به افشای کامل هر سندی که تصمیم‌گیرنده به آن اتکا کرده است، همواره وجود ندارد؛ اما شخص باید درک کافی از ماهیت کلی نگرانی‌ها داشته باشد. دادگاه فدرال این تمایز را چنین بیان کرده است:

I agree with the Respondent that fairness does not require disclosure of each document relied upon by the decision maker, but it does demand that the Applicant be given an adequate understanding of the gist of the concerns. That did not happen in this instance.

(ترجمه غیررسمی) با طرف پاسخ‌دهنده موافقم که انصاف مستلزم افشای هر سندی نیست که تصمیم‌گیرنده به آن اتکا کرده است؛ اما ایجاب می‌کند که متقاضی درک کافی از ماهیت کلی نگرانی‌ها داشته باشد. در این مورد چنین اتفاقی نیفتاد.

(Geng v. Canada (Citizenship and Immigration), 2023 FC 773 at para 74.)

اگر اقرار ادعاشده به عضویت، محور اصلی پرونده است، وکیل می‌تواند مشخصاً درخواست یادداشت‌های مصاحبه یا متن دقیق اظهاری را که به موکل نسبت داده شده است، مطرح کند. در Darwisheh v. Canada (Citizenship and Immigration), 2024 FC 98، دادگاه توضیح داد که چرا عبارت دقیق اهمیت داشت:

Mr. Darwisheh’s admission was the decisive factor in the officer’s reasoning. Without this admission, it is doubtful that the officer would have reached the same conclusion. Moreover, the admission is contained in the answers to four questions. It is a small portion of the interview. The issue of his actual implication with the Muslim Brotherhood was not explored at any length. Therefore, the actual wording of what Mr. Darwisheh said matters significantly.

(ترجمه غیررسمی) اقرار آقای دارویشه عامل تعیین‌کننده در استدلال افسر بود. بدون این اقرار، تردید وجود دارد که افسر به همان نتیجه می‌رسید. افزون بر این، اقرار در پاسخ به چهار پرسش آمده است. این بخش کوچکی از مصاحبه است. موضوع مشارکت واقعی او با اخوان‌المسلمین به‌طور مفصل بررسی نشد. بنابراین، عبارت دقیق گفته‌های آقای دارویشه اهمیت زیادی دارد.

(Darwisheh at para 25.)

۴. تهیه شرح مستند از خدمت و اجبار

وکیل می‌تواند یک اظهارنامه سوگندخورده تفصیلی و مدارک تأییدکننده تهیه کند که به موضوعات زیر بپردازند:

• موکل چگونه وارد خدمت شد؛
• آیا معافیت، خدمت جایگزین یا تعویق واقعاً در دسترس بود؛
• در صورت امتناع، چه اتفاقی می‌افتاد یا چه تهدیدهایی مطرح شده بود؛
• وظایف واقعی، آموزش، یگان و محل‌های اعزام موکل چه بوده‌اند؛
• آیا موکل درباره محل خدمت یا رفتار خود انتخاب معناداری داشته است یا خیر.

شواهد مربوط به شرایط کشور می‌تواند زمینه را توضیح دهد؛ اما پاسخ باید آن شواهد را به شرایط شخصی همین موکل پیوند دهد. صرف بیان اینکه موکل داوطلب نبوده یا شخصاً مرتکب تروریسم نشده است، ممکن است به آزمون قانونی عضویت پاسخ ندهد.

۵. ارائه مدارک به افسر در همین مرحله

در Vadiati، دادگاه از بررسی اسنادی در مرحله بازبینی قضایی خودداری کرد که می‌شد آن‌ها را در پاسخ به نامه عدالت رویه‌ای ارائه کرد. دادگاه گفت این اسناد «در برابر تصمیم‌گیرنده در قالب مدرک وجود نداشتند و اکنون نمی‌توان در بازبینی قضایی به آن‌ها استناد کرد» (Vadiati at para 11).

بنابراین، وکیل باید سوابق مرتبط، ترجمه‌ها، توضیحات و استدلال‌های پشتیبان را در پاسخ بگنجاند؛ نه اینکه فرض کند می‌توان آن‌ها را بعداً اضافه کرد.

پیامدها برای ویزا و اقامت دائم

نامه عدالت رویه‌ای به‌خودی‌خود تصمیم نهایی درباره عدم پذیرش نیست. برای ویزای اقامت موقت، مقررات مهاجرت و حمایت از پناهندگان (Immigration and Refugee Protection Regulations یا IRPR) مقرر می‌کند:

An officer may cancel a temporary resident visa that was issued to a foreign national if
(a) the foreign national is inadmissible;

(ترجمه غیررسمی) افسر می‌تواند ویزای اقامت موقتی را که برای یک تبعه خارجی صادر شده است لغو کند، اگر:
(a) آن تبعه خارجی غیرقابل‌پذیرش باشد.

(IRPR, s 180.1(a).)

این مقرره بیان می‌کند که اگر شخص غیرقابل‌پذیرش باشد، افسر می‌تواند ویزا را لغو کند؛ اما نمی‌گوید دریافت نامه عدالت رویه‌ای به‌طور خودکار ویزا را لغو می‌کند. مقررات همچنین اختیارات قانونی دیگری برای لغو را حفظ می‌کنند؛ بنابراین نوع دقیق سند و مرحله رسیدگی اهمیت دارد.

در مورد شخصی که از قبل مقیم دائم است، قانون از جمله در شرایط مشخصی مقرر می‌کند که وضعیت اقامت دائم از دست می‌رود: «هنگامی که دستور اخراج صادرشده علیه او لازم‌الاجرا می‌شود» (IRPA, s 46(1)(c)). نامه عدالت رویه‌ای به‌تنهایی این رویداد نیست. وکیل باید مشخص کند که موکل ویزای موقت، ویزای مرتبط با درخواست اقامت دائم یا وضعیت واقعی اقامت دائم دارد؛ زیرا پیامدها و روند رسیدگی متفاوت هستند.

بررسی امکان درخواست جداگانه بر اساس بند 42.1

اگر موکل تبعه خارجی است و واقعیت‌های پرونده چنین اقدامی را توجیه می‌کنند، وکیل می‌تواند امکان درخواست جداگانه بر اساس بند 42.1 قانون IRPA را نیز بررسی کند. این مسیر، نوعی معافیت اختیاری بر مبنای منافع ملی است و جایگزین پاسخ‌گویی به نامه عدالت رویه‌ای نیست:

The Minister may, on application by a foreign national, declare that the matters referred to in section 34, paragraph 35(1)(b) and subsection 37(1) do not constitute inadmissibility in respect of the foreign national if they satisfy the Minister that it is not contrary to the national interest.

In determining whether to make a declaration, the Minister may only take into account national security and public safety considerations, but, in his or her analysis, is not limited to considering the danger that the foreign national presents to the public or the security of Canada.

(ترجمه غیررسمی) وزیر می‌تواند بنا بر درخواست یک تبعه خارجی اعلام کند که موضوعات مذکور در بخش 34، بند 35(1)(b) و زیربخش 37(1) در مورد آن تبعه خارجی موجب عدم پذیرش نمی‌شوند، مشروط بر اینکه او وزیر را قانع کند که این امر برخلاف منافع ملی نیست.

وزیر هنگام تصمیم‌گیری درباره صدور چنین اعلامی فقط می‌تواند ملاحظات امنیت ملی و ایمنی عمومی را در نظر بگیرد؛ اما در تحلیل خود، به بررسی خطری که تبعه خارجی برای عموم مردم یا امنیت کانادا ایجاد می‌کند محدود نیست.

(IRPA, s 42.1(1), (3).)

از آنجا که پیامدها می‌توانند جدی باشند و مهلت کوتاه است، هر شخصی که چنین نامه‌ای دریافت کرده باید در اسرع وقت از یک وکیل مهاجرت کانادا که با موضوع عدم پذیرش امنیتی آشناست مشاوره بگیرد و متن کامل نامه، پیوست‌های آن و تمام اظهارات قبلی درباره خدمت نظامی را در اختیار وکیل قرار دهد.

پرسش‌های متداول

آیا دریافت نامه ۳۰ روزه IRCC به معنی رد شدن درخواست مهاجرت است؟

خیر. نامه عدالت رویه‌ای به‌خودی‌خود تصمیم نهایی درباره عدم پذیرش نیست. این نامه فرصتی برای پاسخ به نگرانی‌های مطرح‌شده فراهم می‌کند. پاسخ باید در مهلت مقرر ارائه شود و بهتر است شامل توضیحات، سوابق و مدارکی باشد که مستقیماً به نگرانی افسر مربوط‌اند. تمدید مهلت را نباید قطعی فرض کرد، مگر اینکه تأیید شده باشد.

آیا خدمت اجباری در سپاه باعث رفع عدم پذیرش امنیتی می‌شود؟

خیر، نه به‌طور خودکار. اجبار می‌تواند در بررسی عضویت اهمیت داشته باشد، اما باید شرایط مشخص شخص بررسی شود. در پرونده Vadiati v. Canada (Citizenship and Immigration), 2025 FC 1859، صرف استناد به خدمت اجباری برای عبور از آستانه اجبار کافی شناخته نشد. شواهد باید نشان دهند که موکل با چه تهدیدها یا پیامدهایی مواجه بوده است.

آیا درج نام سپاه در فهرست، عضویت فرد را ثابت می‌کند؟

خیر. درج نام سپاه در فهرست نهادهای مربوط، برای بخش سازمانی آزمون قانونی اهمیت دارد، اما به‌خودی‌خود عضویت یک فرد مشخص را ثابت نمی‌کند. افسر همچنان باید موضوع عضویت شخص را بررسی کند. بنابراین، نوع خدمت، یگان، تاریخ‌ها، اسناد نظامی و اظهارات قبلی شخص می‌توانند برای پاسخ به نگرانی‌های پرونده اهمیت داشته باشند.

آیا خدمت در سپاه پیش از سال ۲۰۲۴ اهمیت دارد؟

تاریخ خدمت به‌تنهایی لزوماً موضوع عضویت را حل نمی‌کند. در Vadiati، دادگاه بیان کرد که عضویت لازم نیست با تاریخ ارتکاب اعمال تروریستی سازمان مطابقت داشته باشد. با این حال، این تصمیم به‌خودی‌خود اثر درج نام سپاه در فهرست در سال ۲۰۲۴ بر خدمت پیشین را تعیین نمی‌کند. بررسی دقیق پرونده ضروری است.

برای پاسخ به نامه IRCC درباره عضویت در سپاه چه مدارکی لازم است؟

بسته به واقعیت‌های پرونده، مدارک ممکن است شامل دفترچه خدمت، اسناد تخصیص یگان، سوابق ترخیص، محل خدمت، ترجمه‌ها و اظهارنامه سوگندخورده باشد. همچنین باید توضیح داده شود که ورود به خدمت چگونه انجام شده، آیا جایگزین یا معافیتی در دسترس بوده و در صورت امتناع چه پیامدهایی وجود داشته است. مدارک باید به نگرانی مشخص افسر مرتبط باشند.

آیا می‌توان مهلت پاسخ به نامه ۳۰ روزه را تمدید کرد؟

وکیل می‌تواند درخواست تمدید را با ذکر دلایل مشخص، مانند نیاز به دریافت سوابق نظامی، ترجمه اسناد یا دسترسی به مدارک، مطرح کند. با این حال، نباید تمدید را تا زمانی که تأیید نشده قطعی دانست. رویکرد محتاطانه این است که پاسخ تا مهلت اعلام‌شده آماده و ارائه شود، مگر اینکه تمدید به‌طور روشن تأیید شده باشد.

آیا IRCC باید تمام مدارکی را که افسر به آن‌ها استناد می‌کند افشا کند؟

بر اساس توضیح ارائه‌شده در Geng v. Canada (Citizenship and Immigration), 2023 FC 773، انصاف لزوماً مستلزم افشای هر سند نیست؛ اما متقاضی باید درک کافی از ماهیت کلی نگرانی‌ها داشته باشد. اگر اقرار ادعاشده به عضویت نقش تعیین‌کننده دارد، درخواست متن دقیق اظهارات یا یادداشت‌های مصاحبه می‌تواند اهمیت داشته باشد.

اگر اظهارات مصاحبه من اشتباه ترجمه شده باشد چه می‌شود؟

عبارت دقیق و زمینه اظهارات می‌تواند مهم باشد، به‌ویژه اگر افسر بر اقرار ادعاشده تکیه کرده باشد. وکیل باید متن موجود، ترجمه و زمینه پرسش‌وپاسخ را بررسی کند و در صورت وجود اختلاف، آن را در پاسخ توضیح دهد. در Darwisheh v. Canada (Citizenship and Immigration), 2024 FC 98، دادگاه بر اهمیت عبارت دقیق اقرار تأکید کرد.

آیا می‌توان مدارک جدید را در مرحله بازبینی قضایی ارائه کرد؟

نباید فرض کرد که مدارکی که می‌شد در پاسخ به نامه عدالت رویه‌ای ارائه کرد، بعداً در بازبینی قضایی قابل اتکا خواهند بود. در Vadiati، دادگاه از بررسی اسنادی که در برابر تصمیم‌گیرنده ارائه نشده بودند خودداری کرد. بنابراین، مدارک مرتبط، ترجمه‌ها و توضیحات باید تا حد امکان در پاسخ اولیه به افسر ارائه شوند.

آیا وکیل می‌تواند درخواست معافیت بر اساس بند 42.1 را بررسی کند؟

بله، در صورتی که شخص تبعه خارجی باشد و شرایط پرونده چنین اقدامی را توجیه کند، وکیل می‌تواند امکان درخواست بر اساس بند 42.1 قانون IRPA را بررسی کند. این اختیار به منافع ملی و ملاحظات امنیت ملی و ایمنی عمومی مربوط است. چنین درخواستی جایگزین پاسخ به نامه عدالت رویه‌ای نیست و نتیجه آن تضمین‌شده نیست.

مشاوره با وکلای Pax Law Corporation

اگر نامه‌ای از IRCC درباره عضویت در سپاه دریافت کرده‌اید، می‌توانید برای بررسی نامه، مهلت پاسخ و مدارک مرتبط، وقت مشاوره با وکلای Pax Law Corporation رزرو کنید.

رزرو وقت مشاوره